UDK 344.122(497.11)
Biblid: 0543-3657, 64 (2013)
Vol. 64, No 1152, str. 191-208
DOI:

Izvorni naučni rad
Primljeno: 29 Oct 2013
Prihvaćeno: 01 Jan 1970

Krivičnopravna zaštita ranjenika, bolesnika i ratnih zarobljenika u krivičnom zakoniku Republike Srbije

Marković Darko (MUP R. Srbije, UGP – Regionalni centar prema Hrvatskoj, Novi Sad),

Kršenje ratnih običaja, nepoštovanje prava ratnih zarobljenika i ranjenika, kao i civilnog stanovništva, problem je koji postoji od formiranja prvih oblika društvenih zajednica. Međunarodna zajednica ozbiljnije je počela da se bavi sa ovim problemom po osnivanju Međunarodnog pokreta Crvenog krsta i Crvenog polumeseca, nakon čega su ubrzo usledile i prve konvencije s ciljem zaštite ovih kategorija. Najpotpunija kodifikacija ovih pravila izvršena je usvajanjem četiri Ženevske konvencije o zaštiti žrtava rata od 1949. godine, a dopunjena sa dva Dopunska protokola od 1977. godine. FNRJ, čija je Republika Srbija bila članica, ratifikovala je 1950. godine Ženevske konvencije od 1949. godine, a 1978. godine Dopunske protokole od 1977. godine. Važeći Krivični zakonik R. Srbije2 (od 1. januara 2006) zaštitu dobara u skladu sa ratifikovanim Ženevskim konvencijama i Dopunskim protokolima tretira u Glavi XXXIV – Krivična dela protiv čovečnosti i drugih dobara zaštićenih međunarodnim pravom. U ovom Krivičnom zakoniku to je učinjeno detaljnije nego što je to prethodno bio slučaj sa Krivičnim zakonom SFRJ3 – sasvim opravdano, i neophodno, s obzirom na iskustva iz građanskog rata na prostoru bivše SFRJ. Neosporno je da su dobra zaštićena Ženevskim konvencijama i Dopunskim protokolima deo bića i krivičnih dela protiv drugih dobara koja se tiču humanosti i čovečnosti, a njihova krivičnopravna zaštita proistekla je iz nekih drugih konvencija. U ovom radu baviću se samo krivičnim delima našeg Krivičnog zakonika protiv ranjenika, bolesnika i ratnih zarobljenika, a u cilju pravilnijeg razumevanja pojma i karakteristika ovih krivičnih dela, s obzirom da teorija krivična dela protiv ovog zaštitnog objekta stavlja u drugi plan, dajući prednost genocidu i zločinu protiv čovečnosti. Članom 83. Dopunskog protokola I i čl. 19. Dopunskog protokola II, visokim stranama ugovornicama ovih protokola i Ženevskih konvencija iz 1949. godine, data je obaveza upoznavanja na što je moguće široj osnovi civilnog stanovništva i oružanih snaga zemlje sa odredbama tih međunarodnih akata. U tom smislu, ovim radom želim dati mali doprinos i pomoć boljem razumevanju načina na koji su iste ugrađene u Krivični zakonik R. Srbije.

Ključne reči: ranjenici, krivično pravo, Srbija, ratni zarobljenici