UDK 621.039(485)
Biblid: 0543-3657, 73 (2022)
Vol. 73, No 1186, str. 55-76
DOI: https://doi.org/10.18485/iipe_mp.2022.73.1186.3

Originalni naučni rad
Primljeno: 20 Sep 2022
Prihvaćeno: 15 Nov 2022
CC BY-SA 4.0

Nuklearni program u globalnom pozicioniranju Švedske: NATO, neutralnost i antinuklearno držanje

Stojanović Bogdan (Naučni saradnik, Institut za međunarodnu politiku i privredu, Beograd, Srbija), bogdan.stojanovic@diplomacy.bg.ac.rs

U radu se istražuju efekti programa nuklearnog naoružanja Švedske u njenom globalnom pozicioniranju kroz istoriju. Autor analizira uzroke i domete pokrenutog nuklearnog programa posmatrajući perspektivu kontinuiteta švedske neutralnosti i vojnog nesvrstavanja, sve do najnovije odluke te države da pristupi NATO-u. Gašenjem nuklearnog programa Švedska je trasirala put glavnog promotera globalnog razoružanja i inicijatora za eliminaciju svih nuklearnih arsenala. Glavna hipoteza koja se dokazuje glasi: Švedska bi ulaskom u NATO ne samo napustila viševekovnu tradiciju neutralnosti već bi izgubila imidz globalnog antinuklearnog promotera. Rad se temelji na realističkim premisama o bezbednosnoj pretnji kada se analizira percepcija nekadašnje sovjetske, a današnje ruske pretnje. Normativni pristup je korišćen da objasni napuštanje nuklearnog programa, uz konstataciju da je bezbednosna kalkulacija nadvladala snagu antinuklearnih normi u političkoj praksi Švedske. Odnos u trouglu NATO – neutralnost – antinuklearno držanje vremenom će se sve više komplikovati, a nakon formalnog članstva u NATO Švedska se može suočiti sa pitanjem razmeštanja nuklearnog oružja na svojoj teritoriji. Paradoks je u činjenici da je Švedska napustila nuklearni program na korak od proizvodnje sopstvenog atomskog oružja, da bi decenijama kasnije, kao deo odbrambene strategije, prihvatila „tuđe”.

Ključne reči: Švedska, nuklearni program, nuklearno oružje, NATO, neutralnost, antinuklearno držanje, Rusija