UDK 351.824.1:621.382]:339.727.24(4-11)
Biblid: 0543-3657, 74 (2023)
Vol. 74, No 1189, str. 109-131
DOI: https://doi.org/10.18485/iipe_mp.2023.74.1189.5

Original scientific paper
Primljeno: 10 Jul 2023
Prihvaćeno: 28 Sep 2023
CC BY-SA 4.0

Industrijska digitalna međuzavisnost i restriktivnost kao determinante stranih direktnih investicija u istočnoevropskim ekonomijama

Dorakh Alena (Trier University), s4aldora@uni-trier.de

U vremenu redizajniranja industrijskog lanca snabdevanja usled pandemije COVID-19 i geopolitičkih rizika, istočnoevropske ekonomije mogu imati koristi od svoje strateške lokacije,međuzavisne i međusobno povezane proizvodne strukture u privlačenju stranih direktnih investicija (SDI), posebno u industriji poluprovodnika. Kako se ove ekonomije pojavljuju u globalnom lancu snabdevanja poluprovodnicima, one moraju uravnotežiti privlačenje SDI sa pojačanim nacionalnim bezbednosnim ograničenjima. Analizom obrazaca priliva SDI za dvadeset istočnoevropskih ekonomija između 2003. i 2022. godine, razvojem međuzavisnih industrijskih indeksa i procenom restriktivnosti SDI, nalazimo da kombinacija veće međuzavisnosti trgovine u elektronskoj industriji, evropskih integracija i povoljnije restriktivnosti SDI dovodi do većih SDI u ovim ekonomijama. Nalazi otkrivaju da će viši nivo međuzavisnosti poluprovodnika između azijskih zemalja i istočnoevropskih ekonomija pozitivno korelirati sa povećanjem priliva SDI u drugim ekonomijama. Međutim, potvrđena je slaba negativna korelacija između SDI u istočnoevropskim ekonomijama i indeksa restriktivnosti SDI OECD. Nasuprot tome, izgledi za strateška ulaganja u informacionim tehnologijama, proizvodnji baterija za električna vozila i automobilskim sektorima u istočnoevropskim ekonomijama, koncentracijom SDI na Zapadnom Balkanu i drugim kandidatima koji nisu članice EU mogli bi se dalje povećati, ukazujući na potrebu učešća u zajedničkom procesu ograničenja SDI i uravnotežavanja interesa sa osnovnim evropskim vrednostima. Istovremeno, nema dokaza o pozitivnom uticaju povećanja kineskih investicija na SDI u istočnoevropskim ekonomijama, što ukazuje na kinesku preferenciju prema razvijenim zemljama EU, dok Nemačka služi kao glavni izvor SDI u pomenutim ekonomijama.

Ključne reči: pandemija COVID-19, indeks restriktivnosti stranih direktnih investicija, poluprovodnici, kontrola izvoza, strane direktne investicije, Screening mehanizam, kineske investicije, električna vozila, JEL klasifikacija: F15, F21, F23, O52