Klimatske promene i sistem zaštite klime: od globalnog (preko regionalnog) do nacionalnog

Todić Dragoljub (Institut za međunarodnu politiku i privredu, Beograd, Srbija), d.todic@diplomacy.bg.ac.rs

Cilj rada je sagledavanje ključnih elemenata sistema savremene politike i prava u oblasti klimatskih promena, kao jedinstvenog sistema koji čine subjekti na različitim nivoima (od globalnog, preko regionalnog do nacionalnog). U uvodnom delu rada ukazuje se na globalne karakteristike klimatskih promena i daju metodološke napomene. Prvi deo posvećen je razmatranju osnovnih elemenata globalne politike i prava u oblasti klimatskih promena u svetlu ukazivanja na važnost sistemskog pristupa pravnoj zaštiti klime. Analiziraju se odredbe međunarodnih ugovora: Okvirne konvencije UN o promeni klime (Okvirna konvencija), Kjoto protokola (KP), Pariskog sporazuma o klimi (PS), kao i drugih relevantnih međunarodnih ugovora. U drugom delu rada analizira se pitanje mesta koje regionalni subjekti imaju u globalnoj politici. Daje se osvrt i na način izvršavanja preuzetih međunarodnih obaveza u nacionalnim propisima odabranih država, odnosno Srbije, Crne Gore i Hrvatske. Osnovna polazna pretpostavka u istraživanju jeste ta da, pravni sistem u oblasti klimatskih promena predstavlja jedinstven sistem čije su osnove definisane međunarodnim ugovorima na globalnom nivou, dok sprovođenje, primarno, obezbeđuju države članice. S tim u vezi, zaključuje se da uloga „regiona” i mogućnost regionalnog povezivanja nisu na jasan način naglašeni, osim u delu koji se odnosi na „regionalne organizacije ekonomske integracije”. Osim toga, konstatuje se da bi pitanje uloge „regiona” trebalo detaljnije regulisati u kontekstu osiguranja sistemskog i integrativnog pristupa u međunarodnom pravu.

Ključne reči: klimatske promene, životna sredina, međunarodni ugovori, „region”, nacionalno određeni doprinosi, zajednička ali diferencirana odgovornost, EU, Srbija, Hrvatska, Crna Gora