Strateško pokroviteljstvo i proksi politika: Rusija u Srbiji naspram Turske u Bosni i Hercegovini

Ismayilli Anvar (Research fellow of the Institute of Economics of the Ministry of Science and Education of the Republic of Azerbaijan, PhD student of the Institute for European Studies of the Ivane Javakhishvili Tbilisi State University), anvarrashidoglu@gmail.com

Rad analizira asimetrične geopolitičke strategije Rusije i Turske na prostoru Zapadnog Balkana, kroz komparativni okvir njihovih odnosa sa Srbijom i Bosnom i Hercegovinom. Polazeći od pretpostavke o ograničenim dometima i izazovima evroatlantske integracije regiona, istražuje se način na koji ove dve sile projektuju uticaj putem strateških partnerstava zasnovanih na istorijskim, kulturnim i identitetskim vezama. U radu se argumentuje da je ovakva dinamika doprinela formiranju svojevrsne proksi strukture, u kojoj se Srbija pozicionira kao ključni strateški partner Rusije u postjugoslovenskom prostoru, dok politički akteri u Bosni i Hercegovini, u okviru složenog i višeslojnog institucionalnog sistema, predstavljaju centralne partnere Turske. Posebna pažnja posvećena je ulozi konkurentnih spoljnopolitičkih uticaja, uključujući i hrvatski politički faktor, u oblikovanju unutrašnjih političkih odnosa u Bosni i Hercegovini. Teorijski okvir rada zasniva se na kombinaciji konstruktivističkog i neoimperijalnog pristupa, čime se omogućava dublje razumevanje načina na koji spoljnopolitički akteri instrumentalizuju identitetske narative i istorijsko nasleđe. Nalazi ukazuju da, uprkos razlikama u instrumentima i intenzitetu delovanja, i Rusija i Turska doprinose reprodukciji i produbljivanju postojećih identitetskih podela, čime utiču na oblikovanje regionalnog poretka zasnovanog na selektivnim savezništvima i konkurentnim spoljnim orijentacijama. U zaključnom delu razmatraju se implikacije ovih procesa na regionalnu stabilnost, perspektive proširenja Evropske unije i NATO-a, kao i na evoluciju odnosa snaga na Zapadnom Balkanu.

Ključne reči: strateško pokroviteljstvo, proxy politika, Zapadni Balkan, Rusija, Turska, Srbija, Bosna i Hercegovina.