Uloga Evropske unije u oblikovanju spoljnopolitičkih orijentacija zemalja Zapadnog Balkana: studija slučaja Republike Srbije i Republike Albanije

Gavrilović Jefimija (Studentkinja master akademskih studija na Fakultetu političkih nauka, Univerziteta u Beogradu), jefimijagavrilovic01@gmail.com
Dabić Dragana (Naučni saradnik, Institut za međunarodnu politiku i privredu, Beograd), ddabic@diplomacy.bg.ac.rs

U radu se istražuje uloga Evropske unije u oblikovanju spoljnopolitičke orijentacije zemalja Zapadnog Balkana, putem komparativne analize slučajeva Srbije i Albanije. Cilj istraživanja je da se ukaže na činioce koji dovode do različitih ishoda evropeizacije u regionu, kao i da prikaže delotvornost, odnosno ograničenja normativne uloge Unije u oblikovanju spoljne politike država kandidata. Teorijski okvir rada zasniva se na konceptu normativne moći EU i teoriji evropeizacije, putem kojih se objašnjava na koji način EU nastoji da prenese svoje norme i vrednosti na države kandidate, kao i način na koji te države ove vrednosti i norme internalizuju u njihovim političkim sistemima ili odbacuju. Zatim su uporednom i kvalitativnom metodološkom analizom predstavljeni spoljnopolitički instrumenti EU koje primenjuje u odnosima sa zapadnobalkanskim državama, kao i različite spoljnopolitičke orijentacije Srbije i Albanije. Odnosi između EU i zemalja kandidata zavise od nacionalnog konteksta svake pojedinačne države, istorijskog nasleđa, geopolitičkih prioriteta i političkih narativa, ali i od kredibiliteta procesa proširenja i dosledne primene mehanizama uslovljavanja. Zaključuje se da je uloga EU u regionu Zapadnog Balkana diferencirana i uslovljena, kako mehanizmima koje primenjuje u procesu evropeizacije, tako i unutrašnjim karakteristikama država kandidata i ukazuje na potrebu za preispitivanjem postojećih politika Unije i jačanje društveno-političke volje država regiona da internalizuju evropske vrednosti i norme.

Ključne reči: Evropska unija, evropeizacija, normativna moć, spoljna politika, ZSBP, Zapadni Balkan, Srbija, Albanija.