Spoljna politika Srbije u kontekstu rata u Ukrajini (2022–2025): uravnotežavanje Rusije kao izazov multivektorske strategije

Mitrović Sava (Istraživač-saradnik, Fakultet političkih nauka, Univerzitet u Beogradu), sava.mitrovic@fpn.bg.ac.rs

U međunarodnom okruženju sve izraženije konfrontacije Zapada i Istoka, srpska strategija spoljne politike biva izložena mnogobrojnim izazovima. Invazijom Rusije na Ukrajinu 2022. godine, multivektorska strategija Srbije našla se na najvećem ispitu do sada. Značajno izraženije nego nakon aneksije Krima, Srbija je bila pritisnuta da se pridruži koaliciji za sveobuhvatno uravnotežavanje Ruske Federacije. U radu je stoga ponuđena dvodimenzionalna matrica strategije uravnotežavanja putem koje se analiziraju mere diplomatskog, ekonomskog i bezbednosnog uravnotežavanja Rusije preduzimane u spoljnoj politici Srbije. Centralno istraživačko pitanje ovog rada glasi: „Da li je preduzetim merama uravnotežavanja Rusije, Srbija napustila multivektorsku strategiju u svojoj spoljnoj politici nakon 2022. godine?“ Nalazi istraživanja pokazuju da je Srbija učestalo, mada selektivno, koristila mehanizme diplomatskog uravnotežavanja Rusije, paralelno nastojeći da ublaži njihove efekte održavanjem kontakata na visokom nivou i javnim pravdanjem ovih odluka kao proizvoda spoljnih pritisaka i ucena. Snižavanjem obima vojno-tehničke saradnje sa Rusijom, te posrednim naoružavanjem Ukrajine, Srbija je pribegla i bezbednosnom uravnotežavanju Rusije niskog do srednjeg intenziteta. Ipak, odbijanjem da uvede sankcije i raskine svoje energetske aranžmane sa Moskvom, Srbija se nije pridružila njenom ekonomskom uravnotežavanju. Selektivnost i pretežno srednji i nizak intenzitet uravnotežavanja, kao i pokušaji njegovog ublažavanja na bilateralnom planu, pokazuju da se uravnotežavanje Rusije pre može razumeti kao taktičko manevrisanje pod okriljem multivektorske strategije.

Ključne reči: Srbija, spoljna politika, multivektorska strategija, strategija uravnotežavanja, rat u Ukrajini, Rusija, Kina, SAD, EU.