Strategija nacionalne bezbednosti SAD iz 2025: kontinuitet i promene

Blagojević Veljko (Viši naučni saradnik, Institut za međunarodnu politiku i privredu, Beograd), veljko@diplomacy.bg.ac.rs

Ovaj rad analizira Strategiju nacionalne bezbednosti (SNB) Sjedinjenih Država iz 2025. godine (National Security Strategy 2025 – NSS), odnosno kao najznačajniji strateški dokument američke spoljne i bezbednosne politike. U naučnoj i stručnoj javnosti često se govori o značajnim promenama koje donosi ovaj dokument. Ipak, neuporedivo manje se navode konstante američke spoljne i bezbednosne politike. Cilj je da se ispitaju ključni trendovi kontinuiteta i promene u odnosu na prethodne strategije, SNB iz 2017. i SNB iz 2022. godine. Korišćena je kvalitativna analiza sadržaja, sistemski komparativni pristup i sekundarna analiza relevantne literature. Rad ukazuje da Strategija nacionalne bezbednosti iz 2025. godine predstavlja tradicionalne elemente američkog strateškog nastupa, značaj ekonomske i tehnološke moći, ulogu saveza u odvraćanju i potrebu za jačanjem efektivnosti nacionalnih institucija, ali istovremeno uvodi značajne izmene: značajniju reorijentaciju ka Zapadnoj hemisferi, novu ideološku retoriku prema evropskim partnerima, redefinisanje odnosa prema Rusiji i eksplicitniju upotrebu sile u borbi protiv transnacionalnog kriminala. Rad zaključuje da Strategija nacionalne bezbednosti iz 2025. godine predstavlja paradigmatski hibrid kontinuiteta i promena, koji će imati značajne posledice po globalni poredak, transatlantske odnose i regionalnu stabilnost, posebno u kontekstu svojevrsne reafirmacije Monroove doktrine. Suštinski, predmet istraživanja je nastojanje da se odgovori na osnovno pitanje – kako aktuelna američka administracija namerava da održi poziciju Sjedinjenih Država u globalnom okruženju koje predstavlja izazove njenoj dominaciji i radikalno se i ubrzano menja.

Ključne reči: Strategija nacionalne bezbednosti, Sjedinjene Američke Države, nacionalna bezbednost, spoljna politika, velike sile, Zapadna hemisfera, Кina, Evropa.